De stem in je hoofd die zich voorstelt als bescherming, maar je klein houdt

Die vraag ken jij waarschijnlijk wel. Misschien niet altijd met die woorden. Maar het gevoel wel.

Je wilt iets zeggen en dan stopt er iets. Je wilt een keuze maken en dan vraag je je af wat anderen ervan vinden. Je doet iets op jouw manier en daarna speelt het opnieuw af in je hoofd, uren later nog.

Ik ken die vraag ook. Als iemand vraagt wat ik doe, blokkeer ik soms. Niet omdat ik het niet weet. Maar omdat de stem meteen opkomt. Klinkt dit niet te vaag? Nemen ze mij wel serieus? Ik heb maar mbo gedaan. Wie ben ik om dit te doen?

Jarenlang heb ik mezelf kleiner gemaakt dan ik was. Niet bewust. Maar die vraag, wat zullen mensen denken, deed dat werk stilletjes. Op de achtergrond. Terwijl ik gewoon doorging.

De stem die je beschermt en tegenhoudt tegelijk

Wat ik inmiddels heb geleerd, en wat ik dagelijks zie bij de vrouwen die ik begeleid: achter die vraag zit geen ijdelheid. Er zit angst.

Angst om niet gezien te worden. Angst om niet goed genoeg te zijn. Angst om afgewezen te worden door mensen van wie je houdt of die je respecteert.

Die angst is niet zwak. Hij is oud. Hij leerde jou ooit om je aan te passen, om op te letten, om te presteren. Zodat je erbij hoorde. Zodat je veilig was. Een kind dat zich aanpast overleeft beter dan een kind dat zich verzet. Dus leerde je dat.

En misschien, net als bij mij, kwam die vraag van vroeger. Van thuis. Van school. Van mensen die het goed bedoelden maar die ook gewoon mensen waren, met hun eigen angsten.

Wat zullen de mensen wel denken? Ze zeiden het hardop. Of onuitgesproken, met een blik, een zucht, een stilte na iets wat je deed. Maar de boodschap landde. En jij nam hem mee. Tot op de dag van vandaag.

Hoe een stem van buiten een stem van binnen wordt

Op een gegeven moment is die stem van buiten de stem van binnen geworden. Je herkent hem niet meer als iets wat je hebt meegekregen. Hij voelt gewoon als jij. Als jouw eigen mening, jouw eigen waarheid.

Dat is de innerlijke criticus. Hij stelt die vraag niet om je te kwetsen. Hij stelt hem omdat hij je wil beschermen. Hij denkt nog steeds dat je dat kind bent dat moest oppassen om erbij te horen.

Het probleem is: je bent dat kind niet meer. Maar de criticus heeft dat nog niet doorgekregen. Hij blijft hetzelfde liedje zingen, ook als de situatie allang veranderd is. Hij waarschuwt je voor gevaar dat er niet meer is. En zolang je niet doorhebt dat dit een oude overlevingsstrategie is, in plaats van de waarheid over wie je bent, blijft hij de baas.

Bescherming die jou klein houdt, is geen bescherming meer. Het is een gewoonte die zich voordoet als wijsheid.

Wat dit met je doet, dag na dag

Die criticus is niet alleen aanwezig op grote momenten. Hij zit ook in de kleine dingen. In de mail die je drie keer herschrijft voordat je hem durft te versturen. In het meningsverschil dat je inslikt omdat het de sfeer zou kunnen verpesten. In het compliment dat je wegwuift omdat je het niet durft aan te nemen.

Elke keer dat je jezelf voorbijloopt om die stem tevreden te houden, bevestig je hem opnieuw. Niet omdat je zwak bent. Maar omdat het patroon zo oud en zo vertrouwd is, dat het niet meer voelt als een keuze. Het voelt als wie je bent.

En dat is precies waarom het zo uitputtend is. Je bent niet alleen moe van wat je doet. Je bent moe van wat je de hele dag tegen jezelf zegt.

Ken jij die vraag ook?

Struggle je daarmee, of houdt hij je klein? Dat is geen retorische vraag. Het is het begin van het onderscheid dat alles verandert: het verschil tussen wat jij zelf wilt en wat je denkt te moeten.

Die stem gaat niet vanzelf weg door erover na te denken. Maar herkennen dat hij er is, en dat hij niet hetzelfde is als de waarheid, is al een stap. Een stap die je niet alleen hoeft te zetten.