Perfectionisme: waarom je nooit het gevoel hebt dat het goed genoeg is

Je hebt je werk gedaan. Je mail is verstuurd en het gesprek is voorbij.
Toch ben je er nog niet klaar mee.

Was mijn mail wel duidelijk genoeg?
Had ik dat in het gesprek anders moeten zeggen?
Heb ik geen fout gemaakt?
Wat zullen ze ervan vinden?

Dus kijk je nog een keer. Denk je nog een keer na. Controleer je het nog even.
Je wilt het gewoon goed doen.

Maar wanneer is het eigenlijk goed genoeg?

Wat perfectionisme eigenlijk is

Perfectionisme wordt vaak gezien als heel precies zijn of hoge eisen aan jezelf stellen.

Maar het gaat niet alleen over netjes en zorgvuldig werken.

Het kan ook betekenen dat je moeilijk kunt stoppen met twijfelen.
Dat je na een gesprek nog uren bedenkt wat je anders had kunnen zeggen.
Dat je een fout niet gewoon een fout vindt, maar meteen denkt: zie je wel, ik had het beter moeten doen.
En dat je een compliment krijgt en denkt: dat zegt ze alleen maar om aardig te zijn.

Gek eigenlijk. Kritiek geloof je meteen. Een compliment wuif je weg.

En juist daar komt je kritische stem om de hoek kijken.

Je kritische stem klinkt niet als kritiek

Je kritische stem zegt niet altijd iets onaardigs. Vaak klinkt hij juist heel logisch.

Je moet het wel goed doen.
Controleer het nog even.
Straks zien ze dat je het eigenlijk niet weet.
Je had dat slimmer kunnen aanpakken.

En omdat die kritische stem zo vertrouwd klinkt, ga je er gemakkelijk in mee.

Je denkt niet: daar heb je mijn kritische stem weer.
Je denkt: blijkbaar moet ik dit nog beter doen.

En misschien zit daar nog iets diepers onder:
Anders ben ik niet goed genoeg.

Dan is het logisch dat je blijft controleren, twijfelen en je best doen.
Alleen helpt het je uiteindelijk niet om je zekerder te voelen.
De lat schuift gewoon weer op.

Waarom je kritische stem er is

Je kritische stem is niet je vijand. Hij is ooit ontstaan om je te beschermen. Bijvoorbeeld tegen fouten maken, of tegen kritiek van anderen.

Toen had je die bescherming misschien nodig. Alleen heeft je kritische stem nooit geleerd dat dat nu niet meer zo is. Dus blijft hij waarschuwen. Blijft hij roepen dat het beter moet.

Daarom stopt het piekeren niet, hoe goed je je best ook doet.

Je lichaam weet het eerder dan je hoofd

Vaak merk je het niet eerst aan je gedachten, maar aan je lichaam. Je schouders gaan omhoog. Je zit op het puntje van je stoel. Er zit onrust in je buik, nog voordat je denkt: had ik dat anders moeten zeggen?

Je lichaam staat dan al in de actiestand. Je hoofd loopt achter.

En 's nachts lig je wakker en speel je het gesprek opnieuw af. Je bent moe, maar je hoofd gaat door.

En toch probeer je het op te lossen door nóg beter je best te doen.

Twee dingen die je vandaag kunt proberen

1. Vraag jezelf: wat moet er nu eigenlijk nog beter?

Als je merkt dat je iets opnieuw wilt controleren of erover blijft nadenken, stop dan even.

Vraag jezelf:
Wat moet er nu concreet nog beter?

Niet: kan het beter?
Want bijna alles kan altijd beter.

Maar: wat moet er nog beter?

Misschien is het antwoord niets.
Dan mag je stoppen.

2. Let op wat je tegen jezelf zegt

Wanneer je merkt dat je twijfelt, luister dan naar de zin die eronder zit.

Is het:
Ik had het beter moeten doen.
Straks vinden ze me niet goed genoeg.
Ik mag geen fout maken.

Of iets anders?

Zolang je die zin niet opmerkt, geloof je hem. Opmerken is de eerste stap om hem niet meer te volgen.
Want zolang je je kritische stem voor waarheid aanneemt, blijf je proberen te voldoen aan een lat die steeds hoger komt te liggen.

Je hoeft niet steeds beter je best te doen

Minder piekeren en meer vertrouwen in jezelf krijg je dus niet door nóg beter te worden.
Niet door nóg zorgvuldiger te werken.
Niet door jezelf eindelijk zover te krijgen dat je nooit meer twijfelt.

Wel door te ontdekken waar je kritische stem vandaan komt, en waarom hij zoveel invloed op je heeft.
Want je hoeft niet steeds beter je best te doen om goed genoeg te zijn.

Je mag een fout maken.
Je mag iets doen zonder het eerst eindeloos te controleren.

En misschien kun je op een dag iets doen en denken:
Dit is goed. Ik hoef er niet meer over na te denken.